Nawigacja

Facebook

Losowa Fotka

Aktualnie online

· GoÂci online: 1

· U┐ytkownikˇw online: 0

· ú▒cznie u┐ytkownikˇw: 16
· Najnowszy u┐ytkownik: maro

6. Wypadek Herberta Nitscha

Wypadek

6 czerwca 2012 roku Herbert Nitsch wynurza si─Ö ze swojego kolejnego, rekordowego nurkowania. Na jednym oddechu osi─ůga prawie 250 metr├│w! Nigdy wcze┼Ťniej nikt nie pr├│bowa┼é nawet zbli┼╝y─ç si─Ö do takiej g┼é─Öboko┼Ťci. Niestety, do powierzchni Herbert dociera w z┼éym stanie. Pomocy musz─ů udzieli─ç mu safety divers. Po wynurzeniu jest wyra┼║nie zdezorientowany, z nosa cieknie mu krew. Nie tak mia┼éo to wygl─ůda─ç. W ekspresowym tempie ┼é├│d┼║ motorowa dostarcza go do brzegu, a nast─Öpnie helikopterem zostaje przewieziony do komory dekompresyjnej i … zapada ┼Ťmiertelna cisza w eterze. Poza udost─Öpnionym na drugi dzie┼ä po wypadku, oficjalnym „press release”, kt├│re zawiera tylko bla, bla z kt├│rego absolutnie nic nie wynika, mamy zero informacji o jego aktualnym stanie i przebiegu samego nurkowania. Nie wiemy nawet, czy asysta safeties oznacza, ┼╝e Herbert by┼é pod wod─ů nieprzytomny, czy tylko wymaga┼é niewielkiej pomocy. W ┼Ťrodowisku freediver├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie narasta niepok├│j, tymczasem cisza medialna przed┼éu┼╝a si─Ö o kolejne dni, tygodnie i miesi─ůce. Po czym┼Ť takim mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö najgorszego.

Herbert

Kim w┼éa┼Ťciwie jest Herbert Nitsch? „The deepest man on Earth” – od 2007 roku tj. od nurkowania na 214 metr├│w do niego nale┼╝y ten zaszczytny tytu┼é. Nikt na jednym oddechu nie by┼é pod wod─ů g┼é─Öbiej ni┼╝ on. To bez w─ůtpienia najbardziej utytu┼éowany freediver w historii. Ma na swoim koncie ponad trzydzie┼Ťci rekord├│w ┼Ťwiata. To wi─Öcej ni┼╝ Umberto Pelizzari i Pipin Ferreras razem wzi─Öci lub razem wzi─Öci Jacques Mayol i Enzo Maiorca. Od ponad dziesi─Öciu lat jest wci─ů┼╝ na topie. Zaczyna w 2001 roku rekordem ┼Ťwiata w DNF (p┼éywanie na odleg┼éo┼Ť─ç bez p┼éetw). W roku 2002 na Ibizie jako pierwszy w historii freediver bije rekord globu w sta┼éym bala┼Ťcie nie w drodze tzw. indywidualnej pr├│by, a na normalnych zawodach. Niewtajemniczonym wyja┼Ťniam tylko, ┼╝e jest to bez por├│wnania trudniejsze. W roku 2009 zn├│w na zawodach podejmuje si─Ö zadania wr─Öcz niemo┼╝liwego. Rekord ┼Ťwiata w sta┼éym bala┼Ťcie wynosi w├│wczas 114 metr├│w i nale┼╝y do nikogo innego, jak do samego Nitscha. Ostatniego dnia zawod├│w wszyscy spodziewaj─ů si─Ö z jego strony pr├│by poprawienia tego wyniku na 115 lub 116 metr├│w. Tymczasem Herbert deklaruje … r├│wne 120 metr├│w! Ca┼éy nurkowy ┼Ťwiat przeciera oczy ze zdumienia i nomen omen, wstrzymuje oddech! Nikt, nigdy wcze┼Ťniej w tej dyscyplinie nie odwa┼╝y┼é si─Ö doda─ç a┼╝ sze┼Ťciu metr├│w do istniej─ůcego rekordu. A Herbert … wraca z tej g┼é─Öboko┼Ťci z u┼Ťmiechem na ustach! ┼╗eby uzupe┼éni─ç dodam, ┼╝e jest on jedynym nurkiem w historii, kt├│ry zdo┼éa┼é ustanowi─ç rekordy ┼Ťwiata we wszystkich o┼Ťmiu istniej─ůcych dyscyplinach freedivingu. Po takim resume mo┼╝na by spodziewa─ç si─Ö, ┼╝e jego posiadacz urodzi┼é si─Ö i sp─Ödza ca┼ée ┼╝ycie nad morzem prawie nie wychodz─ůc z wody, gdy tymczasem Herbert jest … Austriakiem, a dok┼éadnie mieszka┼äcem po┼éo┼╝onego w samym ┼Ťrodku suchego l─ůdu Wiednia. Profesja jak─ů uprawia, to odleg┼ée od nurkowania pilotowanie samolot├│w, sk─ůd zreszt─ů bierze si─Ö jego nurkowy pseudonim „Flying Fish”. Jednak ma┼éo kto go u┼╝ywa. W ┼Ťrodowisku m├│wi si─Ö o nim po prostu „Herbert” lub jeszcze kr├│cej „Herb”. Nie trzeba dodawa─ç „Nitsch”, wiadomo, ┼╝e „Herbert” jest tylko jeden.

6 marca 2013
Up┼éywaj─ů kolejne miesi─ůce od fatalnego zanurzenia. Ten pocz─ůtkowo najgor─Ötszy w ┼Ťrodowisku freediver├│w temat od d┼éu┼╝szego czasu powoli zanika. W po┼éowie 2012 roku spekulacjom na temat przyczyn wypadku, przebiegu nurkowania i stanu poszkodowanego nie by┼éo ko┼äca. Potrzeba informacji by┼éa i jest wci─ů┼╝ wielka, ale brak jakiejkolwiek reakcji ze strony samego Herberta, jak i organizator├│w tego nurkowania robi swoje. ┼Üwiat zdaje si─Ö powoli zapomina─ç o wypadku. Od czasu do czasu na forum Deeperblue, g┼é├│wnym miejscu wymiany informacji freediver├│w z ca┼éego ┼Ťwiata, pojawiaj─ů si─Ö jeszcze posty w rodzaju „Where is Herbert?” ale dzieje si─Ö to z coraz mniejsz─ů cz─Östotliwo┼Ťci─ů. Nadzieja umiera ostatnia, ale po dziewi─Öciu miesi─ůcach absolutnej ciszy trudno si─Ö dziwi─ç, ┼╝e do g┼éowy przychodz─ů i takie my┼Ťli, ┼╝e sta┼éo si─Ö co┼Ť naprawd─Ö bardzo z┼éego, a sam Herbert mo┼╝e jest ju┼╝ tylko warzywem?

Tymczasem przychodzi 6 marca 2013 roku. Chyba nikt nie spodziewa si─Ö niczego szczeg├│lnego po tym dniu, w kt├│rym up┼éywa r├│wne dziewi─Ö─ç miesi─Öcy od wypadku. Tymczasem ... w┼éa┼Ťnie wtedy rozpoczyna si─Ö ofensywa medialna! Wywiady w austriackich derStandard.at i krone.at, wywiad w Red Bulletin - internetowym magazynie Red Bula, 60 minutowy program w telewizji CBS. A najwa┼╝niejsza wiadomo┼Ť─ç jest taka, ┼╝e Herbert ┼╝yje i ma si─Ö (w miar─Ö) dobrze!!!

Herbert - stan obecny
No, powiedzmy sobie szczerze, raczej „w miar─Ö”, ni┼╝ „ca┼ékiem” dobrze. To nurkowanie bardzo powa┼╝nie odbi┼éo si─Ö na jego zdrowiu. Objawy by┼éy (i wci─ů┼╝ s─ů) podobne do skutk├│w wielokrotnego udaru m├│zgu. Upo┼Ťledzeniu uleg┼éy pami─Ö─ç, o┼Ťrodek mowy, po┼é─ůczenia nerwowe. Herbert ma trudno┼Ťci z wypowiadaniem si─Ö (o dziwo ┼éatwiej idzie mu porozumiewanie si─Ö po angielsku ni┼╝ w rodzimym j─Özyku niemieckim). P├│ki m├│wi powoli wszystko jest w porz─ůdku, ale gdy pr├│buje przy┼Ťpieszy─ç lub u┼╝ywa─ç bardziej skomplikowanych s┼é├│w w jego g┼éosie pojawia si─Ö be┼ékotanie. Jego pami─Ö─ç dzia┼éa wybi├│rczo. Zapomnia┼é imion prawie wszystkich znanych mu przed wypadkiem os├│b, a zdarzy┼éo mu si─Ö nawet pyta─ç swej by┼éej dziewczyny, czy w og├│le si─Ö znaj─ů. Czasem ma trudno┼Ťci z odnalezieniem najprostszych s┼é├│w jak na przyk┼éad „drzewo”. Sam stwierdza, ┼╝e te wszystkie brakuj─ůce informacje tkwi─ů gdzie┼Ť w zakamarkach jego umys┼éu, ale czasem w ┼╝aden spos├│b nie potrafi do nich dotrze─ç. Pami─Ö─ç kr├│tkoterminowa te┼╝ potrafi p┼éata─ç mu figle - gdy zadaje mu si─Ö dwucz┼éonowe pytanie najpewniej zdo┼éa odpowiedzie─ç tylko na jedn─ů jego cz─Ö┼Ť─ç, bo o drugiej zapomni. Na szcz─Ö┼Ťcie, cho─ç z ww. powod├│w dla rozm├│wcy mo┼╝e wydawa─ç si─Ö inaczej, jego osobowo┼Ť─ç nie uleg┼éa zmianie. Wewn─Ötrznie jest wci─ů┼╝ tym samym Herbertem Nitschem, co przed wypadkiem. P┼éaty czo┼éowe m├│zgu, gdzie zlokalizowane s─ů mi─Ödzy innymi obszary odpowiedzialne za osobowo┼Ť─ç nie zosta┼éy dotkni─Öte uszkodzeniami.

Opr├│cz neurologicznych problem├│w zwi─ůzanych z pami─Öci─ů i wypowiadaniem si─Ö s─ů r├│wnie┼╝ konsekwencje dla uk┼éadu ruchowego. Obecnie, po miesi─ůcach rehabilitacji Herbert porusza si─Ö ju┼╝ o w┼éasnych si┼éach i nie u┼╝ywa w├│zka inwalidzkiego ani kul, co jednak nie oznacza, ┼╝e jest w pe┼éni sprawny. W wywiadzie dla Red Bulletin m├│wi, ┼╝e wci─ů┼╝ ma problemy z r├│wnowag─ů. Jak sam ┼╝artuje, gdy pr├│buje biec przypomina to skrzy┼╝owanie g─Ösiego chodu z Lambad─ů. Nie do ko┼äca panuje zw┼éaszcza nad praw─ů po┼éow─ů cia┼éa. Czasem pow┼é├│czy praw─ů nog─ů, a jego prawa r─Öka wci─ů┼╝ dr┼╝y i nalanie przy jej pomocy wody na herbat─Ö niechybnie sko┼äczy┼éoby si─Ö katastrof─ů. Pisanie (Herbert jest prawor─Öczny) w og├│le nie wchodzi w rachub─Ö. Pr├│by podpisania si─Ö daj─ů efekty wr─Öcz komiczne, dlatego musia┼é opanowa─ç t─Ö umiej─Ötno┼Ť─ç r─Ök─ů lew─ů.

Jak wida─ç sytuacja jest powa┼╝na, ale i tak teraz jest bez por├│wnania lepiej ni┼╝ bezpo┼Ťrednio po wypadku. Wtedy lekarze nie zastanawiali si─Ö nad tym czy Herbert b─Ödzie zdolny do samodzielnego ┼╝ycia lub chodzenia o w┼éasnych si┼éach, ani tym bardziej czy kiedykolwiek w pe┼éni wyzdrowieje. Pytanie dotyczy┼éo tego, czy w og├│le prze┼╝yje. D┼éugi czas pozostawa┼é w sztucznej ┼Ťpi─ůczce. Pocz─ůtki by┼éy bardzo trudne, zar├│wno fizycznie jak i psychicznie. Niecierpliwo┼Ť─ç, desperacja, brak akceptacji dla stanu, w kt├│rym utraci┼éo si─Ö kontrol─Ö zar├│wno nad swoim umys┼éem, jak i cia┼éem, by┼éy jego udzia┼éem. Pojawia┼éy si─Ö nawet my┼Ťli samob├│jcze. Og├│lny stan by┼é naprawd─Ö bardzo powa┼╝ny. Jednak teraz najgorsze jest ju┼╝ za nim. Rehabilitacja, kt├│rej jak sam m├│wi poddaje si─Ö w cyklu 24/7 daje rezultaty. Na m├│wienie o powrocie do pe┼énej sprawno┼Ťci na razie jest zbyt wcze┼Ťnie, ale s─ů na ni─ů nadzieje. Zw┼éaszcza widz─ůc determinacj─Ö i konsekwencj─Ö Herberta mo┼╝na wierzy─ç w to, ┼╝e kolejne lata, a mo┼╝e miesi─ůce do niej doprowadz─ů.

Co w┼éa┼Ťciwie si─Ö sta┼éo?
Odpowied┼║ na to akurat pytanie wydaje si─Ö jednoznaczna. Wszystko wskazuje na to, ┼╝e bezpo┼Ťredni─ů przyczyn─ů zaburze┼ä neurologicznych Herberta jest choroba dekompresyjna, a konkretnie m├│zgowe zatory t─Ötnicze, do kt├│rych dosz┼éo z powodu zbyt szybkiego wynurzenia. Mimo, ┼╝e pod wod─ů freediverzy nie oddychaj─ů spr─Ö┼╝onymi mieszankami, to w nurkowaniach na tak du┼╝e g┼é─Öboko┼Ťci jest to problem, kt├│ry trzeba bra─ç pod uwag─Ö. Czy wi─Öc Herbert zlekcewa┼╝y┼é t─Ö kwesti─Ö? Absolutnie nie! Bezpiecze┼ästwo, w tym zwi─ůzane z unikaniem DCS zawsze sta┼éo u niego na pierwszym miejscu. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e wr─Öcz obsesyjnie. Dlatego scenariusz nurkowania zak┼éada┼é, ┼╝e przebiegnie ono podobnie do zanurzenia z 2007 roku, kiedy Herbert ustanowi┼é rekord ┼Ťwiata schodz─ůc na g┼é─Öboko┼Ť─ç 214 metr├│w. Wtedy procedura dekompresyjna sk┼éada┼éa si─Ö z trzech punkt├│w:
1. Wynurzenie rozpocz─Ö┼éo si─Ö oczywi┼Ťcie przy u┼╝yciu windy w bardzo szybkim tempie (ok. 4 m/s), jednak po osi─ůgni─Öciu g┼é─Öboko┼Ťci oko┼éo 55 metr├│w winda zwolni┼éa i dalsz─ů drog─Ö ku powierzchni Herbert odby┼é z pr─Ödko┼Ťci─ů wynurzenia poni┼╝ej 1 m/s.
2. Po dotarciu na g┼é─Öboko┼Ť─ç 10 metr├│w winda zatrzyma┼éa si─Ö, a Herbert ca┼ékowicie od┼é─ůczy┼é si─Ö od niej i wykona┼é „przystanek dekompresyjny” tj. pokonywa┼é ten ostatni pozostaj─ůcy do powierzchni odcinek mniej wi─Öcej jedn─ů pe┼én─ů minut─Ö.
3. Po wynurzeniu i wykonaniu protoko┼éu powierzchniowego, niezb─Ödnego by rekord zosta┼é oficjalnie ratyfikowany, zanurzy┼é si─Ö ponownie na g┼é─Öboko┼Ť─ç 9 metr├│w, by przez 15 minut kontynuowa─ç dekompresj─Ö oddychaj─ůc czystym tlenem z butli.
Wtedy ta procedura zako┼äczy┼éa si─Ö pe┼énym sukcesem – Herbert nie mia┼é jakichkolwiek objaw├│w DCS.

Co wi─Öc sta┼éo si─Ö tym razem? Rzecz w tym, ┼╝e dwa pierwsze z ww. punkt├│w procedury dekompresyjnej nie zosta┼éy zrealizowane. Na 50 metrach (wg innych ┼║r├│de┼é nieco g┼é─Öbiej) Herbert mia┼é wysi─ů┼Ť─ç z windy, by dalsz─ů drog─Ö ku powierzchni odbywa─ç w wolniejszym tempie, jednak nie zrobi┼é tego. Z astronomiczn─ů pr─Ödko┼Ťci─ů dojecha┼é przyczepiony do windy na g┼é─Öboko┼Ť─ç 10 metr├│w, gdzie ta zatrzyma┼éa si─Ö automatycznie. Tu safety divers stwierdzili, ┼╝e Herbert jest nieprzytomny. W tej sytuacji nie mo┼╝na by┼éo wykona─ç „przystanku dekompresyjnego” i dlatego zosta┼é on wyci─ůgni─Öty na powierzchni─Ö niezw┼éocznie. Kiedy odzyska┼é przytomno┼Ť─ç, w├│wczas wci─ů┼╝ nie do ko┼äca b─Öd─ůc ┼Ťwiadomym tego, co si─Ö dzieje, dzia┼éaj─ůc wy┼é─ůcznie w oparciu o wypracowane odruchy, z┼éapa┼é za automat oddechowy z czystym tlenem i zszed┼é z nim na kilka metr├│w, by zrealizowa─ç przynajmniej ostatni punkt procedury dekompresyjnej. Jednak to nie okaza┼éo si─Ö wystarczaj─ůce by unikn─ů─ç konsekwencji w postaci DCS.

Sprawa wydaje si─Ö wi─Öc do┼Ť─ç prosta, poza jednym. Dlaczego w drodze powrotnej Herbert nie zwolni┼é? Wiemy, ┼╝e na 10 metrach, gdzie znale┼║li go safety divers by┼é nieprzytomny. Jednak, ┼╝eby przyczyn─ů za zignorowanie potrzeby zmniejszenia pr─Ödko┼Ťci wynurzania obarcza─ç t─Ö utrat─Ö przytomno┼Ťci, musia┼éaby ona nast─ůpi─ç poni┼╝ej 50 metra, a wi─Öc bardzo g┼é─Öboko. Wiadomo, ┼╝e w ka┼╝dym nurkowaniu z zatrzymanym oddechem nale┼╝y liczy─ç si─Ö z Shallow Water Blackout. Jednak przy SWB omdlenie spotyka nurka na „p┼éytkiej wodzie” tj. na ostatnich kilku, kilkunastu, mo┼╝e dwudziestu kilku metrach kiedy p┼éuca gwa┼étownie rozpr─Ö┼╝aj─ů si─Ö, ci┼Ťnienie parcjalne resztek znajduj─ůcego si─Ö w nich tlenu dramatycznie spada, a krew przep┼éywaj─ůca przez p─Öcherzyki p┼éucne zaczyna by─ç niewystarczaj─ůco zaopatrywana w tlen. Prowadzi to do hipoksji (niedotlenienia) m├│zgu i w konsekwencji blackoutu. Gdyby wi─Öc Herberta dopad┼é w┼éa┼Ťnie SWB, to musia┼éoby to mie─ç miejsce w miar─Ö p┼éytko (nb. wtedy zabrak┼éoby tylko drugiego punktu dekompresji i prawdopodobnie konsekwencje zdrowotne nie by┼éyby a┼╝ tak powa┼╝ne). Tymczasem po wielokrotnych analizach nagra┼ä wideo utrwalonych w czasie nurkowania oraz tego, co uda┼éo si─Ö odtworzy─ç z pami─Öci Herberta jednoznaczny wniosek jest taki, ┼╝e straci┼é on przytomno┼Ť─ç nie pod koniec, a w ┼Ťrodkowej fazie wynurzenia b─Öd─ůc oko┼éo 100 metr├│w poni┼╝ej powierzchni!

Zagadka blackoutu
To w oczywisty spos├│b wyja┼Ťnia, dlaczego Herbert nie zwolni┼é pr─Ödko┼Ťci wynurzenia, jednak natychmiast powstaje pytanie, co doprowadzi┼éo do blackoutu na a┼╝ tak du┼╝ej g┼é─Öboko┼Ťci?! Stanowi to najwi─Öksz─ů zagadk─Ö tego nurkowania. Ci┼Ťnienie parcjalne tlenu w drogach oddechowych jest na 100 metrach tak wysokie, ┼╝e na pierwszy rzut oka hipoksja wydaje si─Ö by─ç ca┼ékowicie wykluczona. Je┼Ťli wi─Öc nie ona, to co? Zdania s─ů podzielone. Podobno lekarze Herberta uwa┼╝aj─ů, ┼╝e by┼é to skutek ju┼╝ tam, g┼é─Öboko manifestuj─ůcego si─Ö DCS’u. On sam sk┼éania si─Ö raczej ku temu, ┼╝e przyczyn─ů by┼éa silna narkoza azotowa.

┼╗adna z tych hipotez nie jest w stu procentach pewna.

Narkoza wydaje si─Ö, ┼╝e powinna ust─ůpi─ç po wynurzeniu do mniejszych g┼é─Öboko┼Ťci (tak przynajmniej dzieje si─Ö w nurkowaniach z butlami). Spodziewa─ç by si─Ö wi─Öc nale┼╝a┼éo, ┼╝e i narkotyczny blackout odpu┼Ťci, co jednak nie mia┼éo miejsca.

Je┼Ťli chodzi o DCS, to tym razem Herbert dotar┼é do g┼é─Öboko┼Ťci prawie 250 metr├│w. Blackout wyst─ůpi┼é na 100 metrach, a wi─Öc po szybkim wynurzeniu si─Ö o ok. 150 metr├│w (czemu towarzyszy┼é spadek ci┼Ťnienia o 15 atmosfer). Czy mog┼éo to wywo┼éa─ç chorob─Ö dekompresyjn─ů na tyle siln─ů, ┼╝e a┼╝ skutkuj─ůc─ů utrat─ů przytomno┼Ťci? W tym momencie na my┼Ťl przychodzi por├│wnanie z nurkowaniem z 2007 roku. Wtedy Herbert zatrzyma┼é si─Ö na 214 metrach i wynurzy┼é w tempie 4m/s do ca. 55 metra, gdzie winda zwolni┼éa. Z du┼╝─ů pr─Ödko┼Ťci─ů pokona┼é wi─Öc ok. 160 metr├│w (spadek ci┼Ťnienia o 16 atmosfer), a wiec nawet nieco wi─Öcej ni┼╝ w roku 2012. Co wi─Öcej wynurzenie mia┼éo miejsce do mniejszej g┼é─Öboko┼Ťci, wi─Öc relatywny spadek ci┼Ťnienia (i odpowiadaj─ůcy mu wzrost obj─Öto┼Ťci ewentualnych mikrop─Öcherzyk├│w azotu) by┼é wi─Ökszy ni┼╝ tym razem, co powinno oznacza─ç wi─Öksze ryzyko DCS i ewentualnego blackoutu nim spowodowanego. Mimo to w roku 2007 do blackoutu nie dosz┼éo, a co wi─Öcej nie by┼éo ┼╝adnych konsekwencji o charakterze choroby dekompresyjnej. Oczywi┼Ťcie nie oznacza to, ┼╝e pi─Ö─ç lat p├│┼║niej nie mog┼éo by─ç inaczej, w ko┼äcu sam Herbert by┼é o 5 lat starszy, jednak ka┼╝e to patrze─ç z rezerw─ů na sugestie lekarzy upatruj─ůcych przyczyny blackoutu w DCS.

Szczerze m├│wi─ůc prawdopodobnie nigdy nie uda si─Ö rozstrzygn─ů─ç tej kwestii w stu procentach. Jest jednak jeszcze jedna hipoteza, kt├│r─ů warto wzi─ů─ç pod uwag─Ö.

Kolaps pęcherzyków płucnych u delfinów
Z bada┼ä uczonych wiadomo, ┼╝e u g┼é─Öboko nurkuj─ůcych ssak├│w w pewnym momencie dochodzi do kolapsu p─Öcherzyk├│w p┼éucnych. W miar─Ö zanurzania si─Ö i wzrostu ci┼Ťnienia zewn─Ötrznego p─Öcherzyki kompresuj─ů si─Ö, a powietrze uchodzi z nich do dr├│g oddechowych (oskrzeli, tchawicy, gard┼éa, przewod├│w nosowych, zatok), kt├│re s─ů sztywne i kompresji si─Ö nie poddaj─ů lub poddaj─ů w du┼╝o mniejszym stopniu. Wreszcie p─Öcherzyki s─ů tak skompresowane, ┼╝e dochodzi do ich zapadni─Öcia si─Ö lub inaczej m├│wi─ůc sklejenia. U delfin├│w butlonosych dzieje si─Ö tak mniej wi─Öcej na g┼é─Öboko┼Ťci 70 metr├│w. Jest to bardzo korzystne z punktu widzenia ograniczenia ryzyka choroby dekompresyjnej, gdy┼╝ po sklejeniu p─Öcherzyk├│w azot nie ma ju┼╝ mo┼╝liwo┼Ťci dostania si─Ö do krwioobiegu. Oczywi┼Ťcie to samo dotyczy wszelkich innych gaz├│w, w szczeg├│lno┼Ťci tlenu. Mo┼╝e wi─Öc pojawi─ç si─Ö pytanie, czy nie grozi to delfinowi blackoutem z powodu hipoksji, bo krew nie b─Ödzie d┼éu┼╝ej (przynajmniej do czasu powrotu na mniejsz─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç i rozklejenia p─Öcherzyk├│w) wzbogacana w tlen znajduj─ůcy si─Ö w p┼éucach. O to jednak zupe┼énie nie musimy si─Ö martwi─ç, bo wszystkie g┼é─Öboko nurkuj─ůce ssaki polegaj─ů na zupe┼énie inaczej zlokalizowanych zapasach tlenu, ni┼╝ my, ┼╝yj─ůcy na suchym l─ůdzie ludzie. Dla nich najwa┼╝niejszy jest tlen zgromadzony w hemoglobinie krwi (tu maj─ů go najwi─Öcej) i mioglobinie mi─Ö┼Ťni. Zapasy znajduj─ůce si─Ö w p┼éucach maj─ů dla nich ma┼ée znaczenie, ponadto cz─Östo s─ů one dodatkowo ograniczane, bo ssaki te nurkuj─ů po wykonaniu wydechu. Dzi─Öki temu pozbywaj─ů si─Ö azotu, co oczywi┼Ťcie dodatkowo zmniejsza ryzyko DSC, nie m├│wi─ůc o innych korzy┼Ťciach p┼éyn─ůcych z tego sposobu zanurzania si─Ö.

Teoria Fitz-Clarke’a
Mo┼╝na postawi─ç pytanie, czy kolaps p─Öcherzyk├│w nie mo┼╝e zachodzi─ç r├│wnie┼╝ u ludzi, a je┼Ťli tak, to na jakich g┼é─Öboko┼Ťciach? W 2007 roku doktor John R. Fitz-Clarke, kanadyjski uczony zajmuj─ůcy si─Ö fizjologi─ů nurkowania na zatrzymanym oddechu opublikowa┼é prac─Ö „Mechanics of airway and alveolar collapse in human breath-hold diving”. Przedstawi┼é w niej wyniki symulacji komputerowej wykonanej z wykorzystaniem modelu matematycznego uk┼éadu oddechowego cz┼éowieka nurkuj─ůcego na zatrzymanym oddechu na wielkie g┼é─Öboko┼Ťci. Z symulacji tej wynika, ┼╝e ju┼╝ w okolicach nieca┼éych 20 metr├│w pod powierzchni─ů p─Öcherzyki zaczynaj─ů si─Ö skleja─ç, a w miar─Ö wzrostu g┼é─Öboko┼Ťci procesowi temu ulegaj─ů coraz to kolejne ich grupy, by w okolicach 235 metr├│w dosz┼éo do ca┼ékowitego zapadni─Öcia si─Ö wszystkich p─Öcherzyk├│w p┼éucnych. Dwa lata p├│┼║niej John R. Fitz-Clarke opublikowa┼é kolejn─ů prac─Ö na ten temat „Lung compression effects on gas exchange in human breath-hold diving”. Do modelu uk┼éadu oddechowego doda┼é w niej model matematyczny uk┼éadu kr─ů┼╝enia i pokusi┼é si─Ö o pewne rozwa┼╝ania, kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç przedstawiam poni┼╝ej w najwi─Ökszym skr├│cie.

Po sklejeniu si─Ö p─Öcherzyk├│w stanie si─Ö to samo, o czym wspomina┼éem w odniesieniu do delfin├│w – krew przep┼éywaj─ůca przez p┼éuca nie b─Ödzie wzbogacana w tlen. Dojdzie do wyr├│wnania ci┼Ťnie┼ä parcjalnych tlenu w krwi t─Ötniczej, ze ┼Ťrednim ci┼Ťnieniem parcjalnym tlenu w krwi ┼╝ylnej. Jednocze┼Ťnie tlen ca┼éy czas b─Ödzie metabolizowany, wi─Öc jego ci┼Ťnienie parcjalne we krwi b─Ödzie systematycznie spada─ç i to szybciej ni┼╝ „normalnie” tj. szybciej ni┼╝ w sytuacji gdy nurek znajduje si─Ö na mniejszej g┼é─Öboko┼Ťci gdzie zapadni─Öcie p─Öcherzyk├│w w og├│le nie ma miejsca lub dotyczy tylko cz─Ö┼Ťci z nich. Po pewnym czasie tlenu we krwi b─Ödzie na tyle ma┼éo, ┼╝e nie wystarczy go do utrzymania przytomno┼Ťci. Je┼Ťli wi─Öc nurek odpowiednio szybko nie powr├│ci na mniejsz─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç, by „rozklei─ç” p─Öcherzyki, to … mo┼╝e doj┼Ť─ç do blackoutu z powodu hipoksji! Mimo, ┼╝e ci┼Ťnienie parcjalne tlenu w powietrzu zgromadzonym w drogach oddechowych b─Ödzie bardzo wysokie! Ten tlen b─Ödzie jednak zupe┼énie niedost─Öpny dla krwi i tkanek. Przy czym bez ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci u ludzi utrata przytomno┼Ťci z ww. powodu nast─ůpi znacznie szybciej ni┼╝ u delfin├│w, bo nasze zapasy tlenu we krwi i mioglobinie s─ů zdecydowanie ubo┼╝sze ni┼╝ u tych ostatnich.

Wyliczenia Fitz-Clarke’a wskazuj─ů na to, ┼╝e ludzi problem ten powinien wyst─ůpi─ç przy nurkowaniach na nieco wi─Öksze g┼é─Öboko┼Ťci, ni┼╝ osi─ůgni─Öte przez Herberta 250 metr├│w, ale nie podwa┼╝a to znaczenia tej hipotezy. Fitz-Clarke modelowa┼é „jaki┼Ť” uk┼éad oddechowy i „jaki┼Ť” uk┼éad kr─ů┼╝enia. Aby obliczenia by┼éy bli┼╝sze temu, co wydarzy┼éo si─Ö 6 czerwca 2012 roku, modelowane powinny by─ç uk┼éady Herberta Nitscha. Pod uwag─Ö powinno by─ç te┼╝ wzi─Öte i to, ┼╝e na g┼é─Öboko┼Ťci oko┼éo 16 metr├│w Herbert pozby┼é si─Ö ponad litra powietrza (co odpowiada ca. 3 litrom na powierzchni) wdmuchuj─ůc je do tzw. Equex’a tj. butelki, z kt├│rej nast─Öpnie pobiera┼é je w trakcie dalszego zanurzenia w celu wyr├│wnywania ci┼Ťnienia w uchu ┼Ťrodkowym. To zmniejszenie obj─Öto┼Ťci gazu w uk┼éadzie oddechowym mog┼éo sprawi─ç, ┼╝e p─Öcherzyki zamkn─Ö┼éy si─Ö wcze┼Ťniej, ni┼╝ normalnie. Ponadto trudno zak┼éada─ç, ┼╝e model matematyczny jest w stanie w 100% odda─ç przebieg proces├│w zachodz─ůcych w organizmie nurka, dlatego mimo rozbie┼╝no┼Ťci ilo┼Ťciowych (stosunkowo niewielkich!), jako┼Ťciowo model mo┼╝e w dalszym ci─ůgu by─ç poprawny. Jak by nie patrze─ç podsuwa on odpowied┼║ na pytanie, dlaczego Herbert mia┼é blackout i dlaczego wyst─ůpi┼é on tak g┼é─Öboko.

Wiarygodno┼Ť─ç teorii Fitz-Clarke’a
Warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na to, ┼╝e model ten zosta┼é przedstawiony nie po wypadku, ale na trzy lata wstecz. Trzeba zdawa─ç sobie spraw─Ö z tego, jak wielkie ma to znaczenie dla wiarygodno┼Ťci teorii. W ┼Ťwiecie nauki czasem powstaj─ů teorie tworzone ad hoc. Ich celem jest wyja┼Ťnienie wyniku pojedynczego eksperymentu, kt├│ry akurat pozostaje w sprzeczno┼Ťci z teori─ů obowi─ůzuj─ůc─ů, i kt├│rego nie potrafi ona wyt┼éumaczy─ç. Si┼éa takich teorii jest znikoma. Na og├│┼é wyja┼Ťniaj─ů jeden jedyny fakt i na tym koniec. Najcz─Ö┼Ťciej po jakim┼Ť czasie okazuje si─Ö, ┼╝e wyja┼Ťniaj─ů go b┼é─Ödnie, bo same s─ů u┼éomne. Tymczasem si┼éa prawdziwej teorii objawia si─Ö w├│wczas, gdy jest ona w stanie przewidywa─ç fakty, kt├│rych nie znamy i kt├│rych si─Ö nie spodziewamy. I to w┼éa┼Ťnie ma miejsce w przypadku modelu zaproponowanego przez Fitz-Clarke’a! W 2009 roku przewidzia┼é on, ┼╝e w nurkowaniach na windzie mo┼╝e doj┼Ť─ç do blackout├│w na bardzo du┼╝ych g┼é─Öboko┼Ťciach. Nie mia┼é wtedy ┼╝adnych danych eksperymentalnych, kt├│re mog┼éyby to sugerowa─ç (w przesz┼éo┼Ťci wydarzy┼é si─Ö tylko jeden przypadek tego typu, chodzi o tragicznie zako┼äczone zanurzenie Cyrila Isoardiego, kt├│rego przebieg zdaje si─Ö jednak wskazywa─ç na inne przyczyny). Mimo to og┼éosi┼é swoje przewidywania, a trzy lata p├│┼║niej nurkowanie Herberta Nitscha potwierdzi┼éo, ┼╝e by┼éy one (lub przynajmniej mog┼éy by─ç) s┼éuszne! W tym miejscu nale┼╝y si─Ö szacunek dla Fitz-Clarke’a!!!

Inne fakty potwierdzaj─ůce (?) teori─Ö
Oczywi┼Ťcie kto┼Ť w tym miejscu m├│g┼éby zarzuci─ç, ┼╝e jedno nurkowanie jeszcze niczego nie dowodzi. Aby uzna─ç teori─Ö za potwierdzon─ů nale┼╝a┼éoby zebra─ç wi─Öksz─ů liczb─Ö danych, o co z pewno┼Ťci─ů b─Ödzie trudno, bo to oznacza─ç musia┼éoby wi─Öcej zanurze┼ä na g┼é─Öboko┼Ťci, kt├│re s─ů kompletnie nieosi─ůgalne dla 99,9999% ludzi, a ponadto ryzyko wi─Ökszej liczby powa┼╝nych wypadk├│w, podobnych do tego, jakiemu uleg┼é Herbert. Jednak nie jest wykluczone, i┼╝ na potwierdzenie s┼éuszno┼Ťci tej teorii istniej─ů ju┼╝ pewne fakty, tyle tylko, ┼╝e nigdy wcze┼Ťniej nie by┼éy one wi─ůzane z mechanizmem kolapsu p─Öcherzyk├│w p┼éucnych. Warto bowiem przypomnie─ç sobie wypadki Yasminy Dalkilic i Anny von B├Âtticher. Obie nurkowa┼éy w zmiennym bala┼Ťcie na oko┼éo 125 metr├│w i obie mia┼éy blackout na podobnej, a zaskakuj─ůco du┼╝ej g┼é─Öboko┼Ťci (ok. 40-50 metr├│w). To wprawdzie zdecydowanie p┼éycej ni┼╝ przewidywania Fitz-Clarke’a, ale … tym wypadkom uleg┼éy kobiety. Rzecz w tym, ┼╝e u kobiet obj─Öto┼Ť─ç p┼éuc, kt├│ra ma kluczowe znaczenia dla g┼é─Öboko┼Ťci, na kt├│rej dochodzi do kolapsu jest bez w─ůtpienia zdecydowanie mniejsza, ni┼╝ 9 litr├│w, kt├│re przyj─ů┼é w swoich obliczeniach Fitz-Clarke. Trzeba te┼╝ wzi─ů─ç pod uwag─Ö to, ┼╝e otwarcie p─Öcherzyk├│w zawsze ma miejsce na mniejszych g┼é─Öboko┼Ťciach ni┼╝ ich zapadni─Öcie, bo przy rozklejaniu pokonane musz─ů by─ç sklejaj─ůce je si┼éy kohezji. Ponadto w tych nurkowaniach zu┼╝ycie tlenu podczas wynurzenia musia┼éo by─ç zdecydowanie wi─Öksze ni┼╝ w za┼éo┼╝onym w modelu Fitz-Clarke’a wariancie, bo obie zawodniczki wyci─ůga┼éy si─Ö ku powierzchni o w┼éasnych si┼éach. Kto wie, czy per saldo nie doprowadzi┼éo to na mniejszych g┼é─Öboko┼Ťciach do tych samych skutk├│w, kt├│re Fitz-Clarke przewidzia┼é w swojej pracy?

Na ostateczne rozstrzygni─Öcie tej kwestii przyjdzie pewnie jeszcze troch─Ö poczeka─ç, a by─ç mo┼╝e nigdy nie uzyskamy ca┼ékowitej pewno┼Ťci, co naprawd─Ö spowodowa┼éo blackouty w nurkowaniach Herberta, Yasminy i Anny. Zw┼éaszcza w tych dw├│ch ostatnich przypadkach mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e moje przypuszczenia s─ů przedwczesne, a mo┼╝e nawet ca┼ékowicie chybione. Niew─ůtpliwie jednak pojawi┼éa si─Ö teoria, kt├│r─ů przynajmniej do czasu jej ewentualnego obalenia, nale┼╝y powa┼╝nie bra─ç pod uwag─Ö planuj─ůc kolejne bardzo g┼é─Öbokie nurkowania. Szczeg├│lnie takie, kt├│rych celem by┼éoby poprawienie obecnych rekord├│w ┼Ťwiata w dyscyplinach na windzie, a zw┼éaszcza w No Limits, zar├│wno w kategorii m─Ö┼╝czyzn, jak i kobiet.

Na koniec warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na jedno. Teoria Fitz-Clarke’a ogranicza g┼é─Öboko┼Ť─ç, jak─ů cz┼éowiek mo┼╝e osi─ůgn─ů─ç na jednym oddechu bez utraty przytomno┼Ťci. De facto oznacza to maksymaln─ů g┼é─Öboko┼Ť─ç, powy┼╝ej kt├│rej nurkowanie musi sko┼äczy─ç si─Ö je┼Ťli nie ┼Ťmierci─ů, to przynajmniej powa┼╝nym uszczerbkiem na zdrowiu. To co┼Ť, jak spe┼énienie s┼é├│w doktora Lawrence’a z filmu Big Blue „To attempt to break the record is simple suicie!”. Nie tylko w filmie, ale i w realnej rzeczywisto┼Ťci uczeni od dawna pr├│bowali podobne ograniczenia nak┼éada─ç, jednak zawsze okazywa┼éo si─Ö, ┼╝e byli w b┼é─Ödzie. Si┼éa ludzkiej woli i mo┼╝liwo┼Ťci adaptacyjne organizmu bra┼éy g├│r─Ö, a freediverzy prze┼éamywali kolejne, nieprzekraczalne zdaniem jajog┼éowych, bariery. Czy┼╝by tym razem mia┼éo by─ç inaczej?

Pewnie niepr─Ödko si─Ö o tym przekonamy, bo po wypadku Herberta zdrowy rozs─ůdek nakazuje powstrzyma─ç si─Ö od pr├│b poprawienia jego wyniku. Co wi─Öcej nastawienie samych freediver├│w do kategorii na windzie, a zw┼éaszcza do No Limits sta┼éo si─Ö teraz wr─Öcz wrogie. Dlatego ch─Ötnych do wykonania tak g┼é─Öbokiego zanurzenia jak i do jego sponsorowania (a takie przedsi─Öwzi─Öcie wymaga kolosalnych nak┼éad├│w finansowych i logistycznych, wi─Öc bez sponsor├│w nie spos├│b je przeprowadzi─ç) mo┼╝e przez d┼éugi czas zabrakn─ů─ç. Jednak jestem g┼é─Öboko przekonany o tym, ┼╝e ludzka ciekawo┼Ť─ç i d─ů┼╝enie do poznania nie poznanego s─ů tak silne, tak g┼é─Öboko zakorzenione w naszej naturze, ┼╝e mimo panuj─ůcej obecnie, niesprzyjaj─ůcej atmosfery i mimo wi─ů┼╝─ůcego si─Ö z takim nurkowaniem ogromnego ryzyka, pr─Ödzej czy p├│┼║niej znajdzie si─Ö kolejny Herbert Nitsch, kt├│ry nie zawaha si─Ö by przeprowadzi─ç kolejn─ů pr├│b─Ö. ┼╗ycz─Ö mu, by zako┼äczy┼éa si─Ö ona szcz─Ö┼Ťliwiej ni┼╝ ta z 6 czerwca 2012 roku.

Komentarze

Brak dodanych komentarzy. Mo┐e czas dodaŠ swˇj?

Dodaj komentarz

Zaloguj siŕ, aby mˇc dodaŠ komentarz.

Oceny

Tylko zarejestrowani u┐ytkownicy mog▒ oceniaŠ zawartoŠ strony

Zaloguj siŕ lub zarejestruj, ┐eby mˇc zag│osowaŠ.

Brak ocen. Mo┐e czas dodaŠ swoj▒?
Wygenerowano w sekund: 0.01
1,968,553 Unikalnych wizyt